Pomoc

 

Rozpoczęcie kursów

nauki pływania

29 października 2018

 

 

 

 

PODSTAWOWE ZASADY NIESIENIA POMOCY TONĄCEMU

Nie siła fizyczna, a sprzęt ratunkowy i poprawna technika decydują o powodzeniu akcji ratowniczej.

Przy udzielaniu pomocy z brzegu najpierw podaj tyczkę, wiosło, gałęzie, część ubrania a w ostateczności własną dłoń. Tonący ma bardzo silny chwyt, co może spowodować utratę równowagi i niebezpieczeństwo znalezienia się w wodzie. W przypadku, gdy tonący znajduje się poza bezpo­średnim zasięgiem należy wykorzystać podręczny sprzęt ratowniczy.

Przy zastosowaniu jednostki pływającej staramy się dopłynąć najkrót­szą drogą do tonącego od strony rufy. Zwracamy uwagę, by go nie uderzyć, a następnie podajemy mu podręczny sprzęt ratunkowy. W przypad­ku wyciągania ratowanego na łódź wiosłową czynimy to od rufy. Zawsze pamiętajmy o jego asekuracji. Łodzi żaglowych używamy tylko w wypad­ku, gdy nie ma w pobliżu innego sprzętu pływającego oraz gdy dojdzie do wypadnięcia za burtę członka załogi.

Udzielanie pomocy z wody przy wykorzystaniu podręcznego sprzętu ratowniczego stosujemy, gdy nie ma na kąpielisku do dyspozycji jednostek pływających. Możemy w tym celu wykorzystać: koła ratunkowe, bójkę SP, linę asekuracyjną z szelkami. Podpływając do tonącego starajmy się zawsze znajdować poza zasięgiem jego ramion. Najpierw podajemy mu sprzęt, a dopiero później zaczynamy powrót do brzegu z jednoczesną asekuracją poszkodowanego.

Udzielanie pomocy bez użycia sprzętu stosujemy tylko w ostateczności. Po skoku do wody dopływamy do tonącego, którego przez cały czas obserwujemy. Zatrzymując się poza zasięgiem ramion tonącego staramy się nawiązać z nim kontakt. Najczęściej szok spowodowany tonięciem jest tak wielki, że jest to niemożliwe. W takim przypadku należy go obezwładnić i w dalszej kolejności doholować do brzegu.

 

1. PIERWSZA POMOC PRZEDLEKARSKA

 

1.1. ZRANIENIA

     Opatrując ranę stosujemy na dane miejsce jałowy opatrunek. Jeśli dysponujemy wodą utlenioną możemy delikatnie przemyć ranę przed założeniem opatrunku. Nigdy nie usuwajmy ciał obcych tkwiących w ranie, a opatrując ranę starajmy się umocować ciało obce w jednym położeniu.

Przy wszelkiego rodzaju zranieniach bardzo niebezpieczne jest wdanie się zakażenia (przy kontakcie z ziemią również tężca), dlatego też każdego poszkodowanego należy możliwie szybko odesłać do lekarza.

 

1.2. KRWAWIENIA

   Obfite krwotoki są bardzo niebezpieczne. W krótkim czasie mogą doprowadzić do wykrwawienia się poszkodowanego i wstrząsu. Wyróżniamy krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne. Ze względu na rodzaj uszko­dzonego naczynia wyróżniamy krwawienia tętnicze, żylne, mieszane (tętniczo-żylne) oraz miąższowe.

Na miejsce urazu nakładamy opatrunek uciskowy. Najpierw miejsce zranienia przykrywamy jałowym opatrunkiem, owijamy bandażem, a na to nakładamy zwinięty kłąb gazików lub wałki bandaża i ponownie silnie owijamy bandażem.

Opaskę uciskową stosujemy wyłącznie przy gwałtownych krwotokach, których nie można opanować w inny sposób (np. urwanie czy też zmiażdżenie kończyny).

W przypadku krwotoków zewnętrznych głowy, szyi, gdzie nie można zastosować opatrunku uciskowego bezpośrednio uciskamy miejsce krwawienia dłonią przez jałowy gazik lub chusteczkę i szybko transportujemy do szpitala.

 

1.3. ZŁAMANIA

   Złamaniem nazywamy przerwanie ciągłości tkanki kostnej z (lub bez) jednoczesnym uszkodzeniem sąsiednich tkanek. Wyróżniamy złamania otwarte (z towarzyszącym przerwaniem ciągłości tkanki podskórnej i skóry) oraz zamknięte. Objawami złamania zamkniętego są: zmiana anatomiczna konfiguracji kończyny, ból, obrzęk, upośledzenie ruchomości.

Pierwsza pomoc w złamaniach polega na unieruchomieniu miejsca złamania w pozycji takiej, jaką przyjmuje chory. Nigdy nie staramy się prosto­wać złamanej kończyny. Unieruchomienie zmniejsza ból, zapobiega dalszej utracie krwi oraz powstawaniu zatorów tłuszczowych. Jeśli mamy do czynienia ze złamaniem otwartym, na samą ranę przed unieruchomieniem nakładamy jałowy opatrunek.

Poszkodowanemu nie wolno podawać nic do jedzenia ani do picia, ponieważ każde złamanie może wiązać się z zabiegiem operacyjnym, do którego wymagany jest pewien okres powstrzymania się od jedzenia i picia.

 

1.4. SKRĘCENIA I ZWICHNIĘCIA

      Przez skręcenie rozumie się czasowe przemieszczenie się względem siebie powierzchni stawowych bez uszkodzenia torebki stawowej. Natomiast przy zwichnięciu następuje zmiana konfiguracji anatomicznej z uszkodzeniem wiązadła i torebki stawowej. Objawy obu typów urazu są podobne, tj. znaczna bolesność, obrzęk oraz upośledzenie do całkowitego braku ruchomości.

Postępowaniem jest unieruchomienie uszkodzonego stawu wraz z kośćmi, które go tworzą przy pomocy bandaża elastycznego oraz przyłoże­nie zimnego okładu. Nie należy samemu próbować nastawiać zwichnięcia czy też skręcenia.

 

1.5. OMDLENIA

    Omdlenie to stan krótkotrwałej utraty przytomności, spowodowany najczęściej długotrwałą pozycją stojącą w niesprzyjających warunkach otoczenia (w dusznych, wilgotnych pomieszczeniach) lub niskim poziomem cukru we krwi. Skóra poszkodowanego jest blada i spocona, oddech płytki, tętno słabo wyczuwalne.

W takim przypadku ofiarę układamy na plecach i unosimy kończyny dolne ku górze, co spowoduje dopływ Krwi do serc i mózgu, przywracając w krótkim czasie świadomość. Dobrze jest zostawić poszkodowanego przez jakiś czas w pozycji leżącej, zapewniając dopływ świeżego powietrza i spokój.

 

1.6. OPARZENIA

    Są to uszkodzenia powłok ciała (skóry, tkanki podskórnej i czasami tkanek głębiej położonych) powstałe wskutek miejscowego działania bodźca termicznego. W wyniku uszkodzenia skóry ulega przerwaniu bariera ochronna. Dochodzi do utraty przez nią wody, elektrolitów, białka. Przerwaniu ulegają drobne naczynia krwionośne. Wyróżniamy trzy stopnie oparzenia:

    I   uszkodzenie powierzchownej części skóry (zaczerwienienie i ból),

     

  • II uszkodzenie głębszych warstw skóry oraz tkanki podskórnej (zaczerwienienie, ból, pęcherze)

  • III uszkodzenie skóry, tkanki podskórnej i tkanek głębiej położonych (martwica, zwęglenie, brak bolesności).

   W przypadku oparzenia należy ochłodzić miejsce urazu, najlepiej strumieniem zimnej wody przez co najmniej 15-20 minut. Następnie na uszkodzone miejsce nakładamy jałowy opatrunek, aby zmniejszyć niebezpieczeństwo rozwinięcia się zakażenia. Nie wolno smarować oparzonego miejsca żadnymi maściami ani przekłuwać pęcherzy. Każde oparzenie (zwłaszcza II i III stopnia) powinien obejrzeć lekarz. Aby nie doszło do wstrząsu należy poszkodowanego ułożyć w spokojnym miejscu, okryć zabezpieczając przed utratą ciepła.

 

1.7. PORAŻENIA SŁONECZNE I UDAR CIEPLNY

    Promienie słoneczne padając na nieosłoniętą nakryciem głowę po pewnym czasie podrażniają opony mózgowe. Objawami są bóle głowy, sztywność karku, nudności, wymioty a nawet zaburzenia świadomości. Porażenie słoneczne występuje często u dzieci i ludzi starszych. Poszkodowany ma zaczerwienioną twarz, a pozostałe części ciała blade.

Poszkodowanego należy usunąć w cień, ułożyć z głową i tułowiem nieco uniesionymi ku górze oraz chłodzić głowę i kark zimnymi okładami. Jeśli dojdzie do utraty przytomności postępujemy według zasad ABC.

W przypadku przegrzania organizmu w warunkach wysokiej temperatury i wilgotności środowiska przy słabej cyrkulacji powietrza, mamy do czynienia z udarem cieplnym. Poszkodowany ma zaczerwienioną skórę, skarży się na bóle i zawroty głowy, świadomość jest zaburzona i może dojść do utraty przytomności. Postępowanie jest podobne, jak przy porażeniu słonecznym, jednak stan ten jest bardziej niebezpieczny.

 

1.8. WSTRZĄS TERMICZNY

     Może się zdarzyć, kiedy jesteśmy poddani gwałtownej zmianie temperatur (z wysokiej na niską) otaczającego środowiska. Typowym przykładem jest skok do zimnej wody osoby rozgrzanej na słońcu. Rozszerzone naczynia skóry odruchowo się kurczą, w związku z czym cała krew z powłok ciała (skóry, tkanki podskórnej i mięśni) zostaje nagle przesunięta do krążenia centralnego. Mięsień sercowy niejednokrotnie nie jest w stanie przepompować tak dużej ilości krwi i może dojść do zatrzymania czynności serca.

Postępowanie w takim przypadku zgodne jest z zasadami ABC. Przede wszystkim należy zapobiegać takim sytuacjom poprzez spokojne wchodzenie do wody po uprzednim opłukaniu nią ciała (w szczególności okolic karku, szyi, serca).

 

1.8. ODMROŻENIA

    Powstają w wyniku miejscowego działania niskich temperatur. Najbardziej narażone na odmrożenia są wystające części ciała, tj. nos, uszy, palce rąk i nóg. Powstaniu odmrożeń sprzyja wycieńczenie organizmu, alkohol, zbyt ciasne lub skąpe ubranie, wilgoć. Niskie temperatury wywołują skurcz naczyń krwionośnych w tkankach, co zmniejsza przepływ krwi i ukrwienie danego obszaru, a w razie przedłużania się grozi powstaniem martwicy. Brak czucia powoduje łatwość urazów odmrożonej skóry.

Postępowanie w przypadku odmrożeń powinno być przemyślane i rozważne. Generalną zasadą jest ogrzanie organizmu poszkodowanego własnym ciepłem. Jeśli odmrożenia są powierzchowne, przede wszystkim rozluźniamy odzież, ułatwiając tym samym dopływ krwi do danego obszaru. Dopuszczalne jest wykonywanie ruchów czynnych przez poszkodowane­go, zabronione są natomiast wszelkie ruchy bierne. Nie należy masować okolic odmrożonych (zwiększa utratę ciepła) ani nacierać ich śniegiem, co może uszkodzić skórę i ułatwi rozwinięcie się później zakażenia. Poszko­dowanemu należy założyć dodatkowe części garderoby, okryć kocem i podać do picia ciepłe, dobrze osłodzone płyny. Nie wolno podawać alkoholu (powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych i wzmaga utratę ciepła) ani papierosów (nikotyna zwęża naczynia, pogłębiając tak poważny stan miej­scowy).

W przypadku odmrożeń II i III stopnia (sinoczerwone zabarwienie skóry, pęcherze, martwica tkanek) na miejsce urazu nakładamy jałowy opatrunek, a następnie transportujemy poszkodowanego do lekarza.

Głównym zadaniem każdego opatrunku jest zabezpieczenie przed zakażeniem uszkodzonego miejsca.

Przy zakładaniu opatrunków należy przestrzegać kilku zasad:

    umyć ręce przed zakładaniem opatrunku - założyć rękawiczki,

     

  • oczyścić ranę z zanieczyszczeń,

  • wykonać opatrunek z zachowaniem jałowości,

  • umocować opatrunek tak, aby się nie przemieszczał.

2. ORGANIZACJA I PRZEBIEG AKCJI OŻYWIANIA

     Zabiegi reanimacyjne lub resuscytacyjne stosujemy w stanach nagłego zagrożenia życia. Osoba zresuscytowana, to osoba, u której udało się przywrócić czynność układu oddechowego i krążenia1 (bądź tylko krążenia, gdy oddech podtrzymywany jest sztucznie). Osoba zreanimowana to taka, u której udało się przywrócić funkcję układu oddechowego, krążenia i nerwo­wego (powrót świadomości).

Jedną z przyczyn mogących wywołać zahamowanie pracy serca i bezdechu jest proces tonięcia. W typowych wypadkach proces tonięcia wywołany jest zakłóceniem swobodnego oddychania. Tonący traci kontrolę nad swoimi ruchami. Początkowo dochodzi do zachłyśnięcia wodą. Tonący świadomie wstrzymuje oddech, by woda nie dostawała się do dróg oddechowych. W wyniku wstrzymania oddechu wzrasta poziom dwutlenku węgla we krwi. Po pewnym czasie dochodzi do utraty przytomności (ze względu na przedłużające się niedotlenienie mózgu) i następuje przedostawanie się wody do dróg oddechowych (wskutek zmniejszenia napięcia mięśniowego i rozwarcia strun głosowych). Woda dostająca się do dróg oddechowych zostaje wchłonięta do krążenia ogólnego. Dlatego też nie ma sensu usuwanie wody z układu oddechowego ofiary.

    W czasie ratowania tonących niewskazane jest opróżnianie wypełnio­nego wodą żołądka poprzez ucisk wywierany w okolicach nadbrzusza. Może doprowadzić to do przelania się treści żołądka do jamy gardłowej i wtórnego przedostania się jej do płuc, co może spowodować bardzo groźne powikłania.

 

2.1.    ELEMENTY ANATOMII

 

UKŁAD ODDYCHANIA

   Czynnikiem niezbędnym do życia wszystkim komórkom ustroju ludzkiego jest tlen, konieczny do uzyskania energii z pożywienia. Głównym zadaniem układu oddechowego jest więc dostarczenie komórkom tlenu (O2) i usuwanie z nich dwutlenku węgla (CO2).

Proces oddychania obejmuje wdychanie do płuc i wydychanie z nich powietrza - mieszaniny tlenu, dwutlenku węgla, azotu i innych gazów. Możemy wyróżnić oddychanie zewnętrzne i wewnętrzne.

Oddychanie zewnętrzne zachodzi w płucach i polega na wymianie O2 i CO2 przez ścianę pęcherzyków płucnych, na zasadzie różnicy stężeń tych gazów, pomiędzy krwią a powietrzem w nich zawartym.

Oddychanie wewnętrzne natomiast polega na wymianie gazowej dwutlenku węgla pomiędzy krwią, a komórkami poszczególnych tkanek.


                              

Rys. 13.   Schemat wymiany gazowej w płucach i tkankach.

Układ oddechowy człowieka stanowią:

    górne drogi oddechowe - nos, jama ustna, gardło;

     

  • dolne drogi oddechowe - krtań, tchawica, oskrzela, oskrzeliki;

  • płuca - pęcherzyki płucne.

Rys. 14.    Układ oddechowy.

     W górnych drogach oddechowych wdychane powietrze ulega ogrzaniu, nawilżeniu i oczyszczeniu. Krtań jest narządem zbudowanym z chrząstek, u wejścia znajdują się fałdy błony śluzowej - struny głosowe. Ich poruszanie się podczas wydechu umożliwia wydawanie głosu. Tchawicę two­rzą również pierścienie chrzestne; na swoim przebiegu rozwidla się ona na dwa oskrzela główne, a te na mniejsze oskrzela i w końcu na oskrzeliki końcowe zakończone pęcherzykami płucnymi. W górnych i dolnych drogach oddechowych nie zachodzi wymiana gazowa, stanowią one tak zwaną przestrzeń martwą albo bezużyteczną. Powietrze znajdujące się w tej przestrzeni, o objętości około 1 50 ml u osoby dorosłej, zbliżone jest składem do powietrza atmosferycznego.


 

Rys. 15.   Budowa tchawicy, oskrzeli i płuc.

 

    PŁUCA, parzysty narząd zbudowany ze sprężystej tkanki miąższowej, znajduje się w klatce piersiowej i okryty jest błoną surowiczą (opłucną płucną), wewnętrzne zaś ściany klatki piersiowej błoną zwaną opłucną ścienną. Pomiędzy obiema błonami wytwarza się jama opłucnowa. Panujące w niej ujemne ciśnienie w stosunku do atmosferycznego umożliwia roz­prężanie się płuc podczas wdechu. Wdech jest zjawiskiem czynnym, w którym uczestniczą mięśnie oddechowe - głównie przepona i mięśnie międzyżebrowe. W wyniku ich pracy rozszerza się klatka piersiowa i w efekcie ulegają rozprężeniu płuca. Wydech jest zjawiskiem biernym, możliwym dzięki elastyczności tkanki płucnej i specyficznej budowie rusztowania kostnego klatki piersiowej.

Objętość pojedynczego wdechu u dorosłego człowieka w spoczynku z reguły nie przekracza 500 ml, ale może ulec trzydziestokrotnemu zwiększeniu podczas wysiłku wskutek uruchomienia dodatkowych mięśni oddechowych. Częstość oddechów wynosi około 1 2-20 na minutę u dorosłych i 16-30 na minutę u dzieci.

Regulacja procesów oddychania zachodzi centralnie. Najważniejszym bodźcem wpływającym na zmianę częstości i głębokości oddechów jest prężność dwutlenku węgla we krwi tętniczej. Wraz ze wzrostem jej warto­ści ośrodek oddechowy w pniu mózgu wysyła większą ilość impulsów do mięśni oddechowych, przyspieszając i pogłębiając oddech. Zjawisko to zachodzi bez udziału naszej woli, chociaż możemy także świadomie sterować oddychaniem.

 

UKŁAD KRĄŻENIA

     Układ krążenia człowieka stanowią serce i naczynia krwionośne, w któ­rych krąży krew.

Krew jest rodzajem płynnej tkanki łącznej, składającej się z osocza oraz elementów morfotycznych, czyli komórek - czerwonych ciałek, białych ciałek oraz płytek krwi. Jej barwa uwarunkowana jest zawartością hemoglobiny (barwnik organiczny wiążący tlen) i zmienia się w zależności od stopnia wysycenia tlenem od jasno- do ciemnoczerwonej. Objętość krwi krążącej w organizmie człowieka dorosłego wynosi około 5 litrów, co stanowi 8% całkowitej wagi ciała.

Krew krąży w układzie naczyń zamkniętych, który stanowią serce i naczynia krwionośne (tętnice, tętniczki, tętnicze naczynia włosowate, żylne naczynia włosowate, żyłki, żyły). Do jej zadań należą:

  1. transport:

  • tlenu i dwutlenku węgla,

  • produktów odżywczych i produktów przemiany materii,

  • hormonów,

    2.    regulacja

    zawartości i pH płynów ustrojowych,

     

  • temperatury ustroju przez przenoszenie ciepła,

  1. zapobieganie krwawieniom z miejsca urazu - krzepnięcie,

  2. właściwości odpornościowe-walka infekcjami.

Krążenie krwi to jej stały, jednokierunkowy ruch w naczyniach krwionośnych, możliwy dzięki mechanizmowi napędowemu, jaki stanowi serce.

Wśród naczyń krwionośnych wyróżniamy.

  • tętnice - prowadzące krew od serca do tkanek, przechodzące w tkankach w tętniczki;

  • żyły - prowadzące krew do serca z tkanek, zaczynające się w tkankach od żyłek;

  • naczynia włosowate - naczynia o bardzo cienkiej ścianie łączące tętniczki i żyłki, w obrębie których zachodzi wymiana pomiędzy krwią a komórkami tkanek, bądź powietrzem w płucach.

    SERCE to mięśniowa pompa ssąco-tłocząca, niewiele większa od zaciśniętej pięści, która znajduje się w klatce piersiowej pomiędzy płucami, nieco na lewo od linii pośrodkowej ciała. Podzielone jest ono na cztery przedziały - dwa przedsionki i dwie komory - oddzielone od siebie przegrodami i zastawkami, umożliwiającymi jednokierunkowy przepływ krwi.


 

iRys. Serce


Pod względem czynnościowym serce dzielimy na prawe i lewe. Serce prawe (prawy przedsionek i komora) odpowiadają za tak zwany obieg mały, czyli krążenie płucne. Do prawego przedsionka spływa żyłami uboga w tlen krew z całego ciała, przepływa do prawej komory a ona tętnicami płucny­mi pompuje ją do płuc celem wysycenia tlenem i oddania dwutlenku wę­gla. Serce lewe (lewy przedsionek i komora) odpowiadają za tak zwany obieg duży. Lewy przedsionek przyjmuje bogatą w tlen krew z płuc, lewa komora zaś, silniejsza i większa od prawej, pompuje ją przez dużą tętnicę zwaną aortą na obwód do wszystkich części ciała, w tym także do samego mięśnia sercowego dzięki układowi wieńcowemu.


 

Rys. 17.   Układ krwionośny

   

Pomimo podziału na część prawą i lewą, serce pracuje jako jedna ca­łość. Wypychanie krwi na obwód rozpoczyna się od skurczu przedsion­ków a dopiero potem komór, z następowym okresem odpoczynku (rozkurczem) w tej samej kolejności, w której to odbywa się wypełnianie komór krwią. Taki pojedynczy cykl pracy serca (skurcz i rozkurcz) trwa średnio 0,8 sekundy.

Praca serca regulowana jest automatycznie przez autonomiczny układ nerwowy. Częstość jego pracy u zdrowego człowieka wynosi około 70 uderzeń na minutę. Każdy skurcz mięśnia sercowego inicjowany jest przez impuls elektryczny, który powstaje w naturalnym rozruszniku serca i prze­noszony jest do włókienek mięśnia przez wyspecjalizowany system zwany układem bodźco-przewodzącym. Jak większość czynności ustroju praca serca kontrolowana jest centralnie przez ośrodek naczynioruchowy w ośrodkowym układzie nerwowym.

 

2.2.    PROCES UMIERANIA

     Do życia niezbędne jest funkcjonowanie w ustroju trzech układów: ośrodkowego układu nerwowego, układu oddechowego i układu krążenia. Objawami świadczącymi o ich funkcjonowaniu są: utrzymana przytomność, spontaniczny oddech i samoistne krążenie krwi. Brak działania choćby jednego z wymienionych układów powoduje stan bezpośredniego zagrożenia życia. Jest to równoznaczne z rozpoczęciem procesu umierania.

Proces umierania jest rozciągnięty w czasie i można w nim wyróżnić kilka okresów.


 

Rys. Proces umierania.

 

OKRES ZANIKU CZYNNOŚCI ŻYCIOWYCH

      Proces umierania rozpoczyna się od okresu zaniku czynności życiowych. Jego początkiem jest moment ustania czynności jednego z trzech układów niezbędnych do życia. Objawem tego będzie np. utrata przytomności, bezdech lub zatrzymanie krążenia krwi. Ustanie funkcji jednego z układów powoduje postępujące zniknięcie funkcji dwóch pozostałych. Dzieje się to w różnym, ale stosunkowo krótkim czasie. Okres zanikania czynności życiowych kończy się z chwilą ustania ostatniego z klinicznych objawów życia.

Czas trwania pierwszego okresu umierania zależy od tego, który z układów najpierw przestaje pełnić swoje czynności.

Wariant I - Jest on najdłuższy, gdy proces umierania rozpoczyna się od bezdechu. Wtedy, w przeciągu krótkiego czasu (o'k. 1 minuty) od chwili zatrzymania spontanicznego oddychania, występuje utrata przytomności, a po upływie 4-6 minut dochodzi do zatrzymania krążenia krwi.

Wariant II - W przypadku, gdy proces umierania rozpoczyna się od pierwotnego zatrzymania krążenia krwi, okres zanikania czynności życiowych trwa tylko kilka sekund. Zatrzymanie krążenia wywołuje natychmiastową utratę przytomności i wystąpienie agonalnych oddechów (krótkie, płytkie, nieregularne).

Wariant III - Najkrócej trwa ten okres, jeżeli pierwotnie ustaje czynność całego mózgu, w tym również ośrodka oddechowego i naczynioruchowego w rdzeniu przedłużonym. Wywołuje to nie tylko pierwotną utratę przytomności, ale również natychmiastowy zanik krążenia i oddychania.


 

Rys. Zależność wyników zabiegów reanimacyjnych od czasu ich podjęcia.

 

 

Rys. 20.  Mechanizmy śmierci. Postęp procesu umierania w zależności od mechanizmu

              śmierci.

 

    Szansę reanimacji - rozpoczęcie zabiegów reanimacyjnych jeszcze w trakcie trwania okresu zanikania czynności życiowych (choć nie zawsze jest to możliwe z uwagi na krótki czas), daje ratowanemu bardzo duże szansę na powrót do stanu sprzed wypadku. Dotyczy to ludzi umierających z uduszenia. Przeprowadzenie u nich udrożnienia dróg oddechowych i sztucznej wentylacji płuc przerywa proces umierania, nie dopuszczając do zatrzymania krążenia krwi.

 

OKRES ŚMIERCI KLINICZNEJ

     W przypadku nie podjęcia skutecznych zabiegów ożywiających, przed zanikiem ostatniego z klinicznych objawów życia, mamy do czynienia z okresem śmierci klinicznej.

Objawami śmierci klinicznej są: brak oznak życia tzn. przytomności, oddychania i krążenia krwi oraz dodatkowo szarosine zabarwienie skóry, brak reakcji szerokich źrenic na światło (zwężenie) i wiotkość mięśni.

Naturalną konsekwencją ustania czynności układu oddechowego i krążenia będzie postępujące niedotlenienie organizmu i jego skutki w postaci początkowo czynnościowego uszkodzenia komórek i tkanek, a następnie ich śmierci. Najwcześniej umierają tkanki o najwyższym metabolizmie, a do takich należy ośrodkowy układ nerwowy (kora mózgowa).

Czas trwania okresu śmierci klinicznej jest wyznaczony odpornością kory mózgowej na brak tlenu. Średnio, w warunkach normalnych, wynosi ok. 3 minut. Śmierć kory mózgowej kończy ten okres umierania.

Szansę reanimacji - zastosowanie skutecznych zabiegów reanimacyjnych w początkowym okresie śmierci klinicznej daje duże szansę na reanimację. Uszkodzenia tkanek są bowiem jeszcze odwracalne. Szansę powrotu do życia gwałtownie maleją w miarę upływu czasu.

Rozległość i trwałość uszkodzenia kory (zaburzenia mowy, wzroku, ruchu, świadomości) zależne jest od czasu, jaki upłynął od momentu zatrzymania krążenia krwi do chwili rozpoczęcia skutecznych zabiegów reani­macyjnych.

 

OKRES ŚMIERCI OSOBNICZEJ

   Okres ten obejmuje nieodwracalne obumieranie kory mózgowej. Odbywa się bezobjawowo i z uwagi na brak prostych metod diagnostycznych, za pomocą których można stwierdzić śmierć kory mózgowej, niemożliwy do rozpoznania przez ratownika.

 

2.3.    POSTĘPOWANIE DIAGNOSTYCZNE

   Przed przystąpieniem do zabiegów resuscytacyjnych należy dokonać wstępnej oceny stany zdrowia poszkodowanego. Sprawdzamy kolejno:

1. PRZYTOMNOŚĆ - jeśli osoba jest przytomna to nie wymaga zabiegów resuscytacyjnych (utrzymanie przytomności wyklucza zatrzymanie oddechu i krążenia).      

2. ODDECH - odchylamy głowę poszkodowanego do tyłu, przykładamy ucho do jego ust i jednocześnie obserwujemy ruchy klatki piersiowej. Jeśli poszkodowany oddycha to układamy go w pozycji bocznej ustalonej.

 

Algorytm podstawowych zabiegów reanimacyjnych u dorosłych

 


3. KRĄŻENIE - przykładamy trzy palce do tętnicy szyjnej. Można tętno sprawdzić także na tętnicy skroniowej, promieniowej (nadgarstek), udowej. Jeśli u poszkodowanego obecne jest krążenie zapewniamy drożność dróg oddechowych i przystępujemy do sztucznej wentyla­cji płuc. W przypadku nieobecności krążenia prowadzimy resuscytację według schematu ABC, tzn. utrzymujemy drożność dróg oddechowych A (z ang. airway), prowadzimy sztuczną wentylację płuc B (breathing) oraz pośredni masaż serca C (circulation).

 

2.4.    DROŻNOŚĆ DRÓG ODDECHOWYCH - A

    Poszkodowanego układamy na plecach na twardym, płaskim podłożu. Ręce jego układamy wzdłuż ciała, a sami klękamy na wysokości barków.

U osoby nieprzytomnej leżącej na plecach język opada na tylną ścianę gardła, zamykając drogę dla powietrza. Jest to najczęstsza przyczyna nie­drożności dróg oddechowych. Innymi czynnikami, które mogą wywołać niedrożność dróg oddechowych to krew, wymiociny, piasek, muł, proteza zębowa. Po otwarciu jamy ustnej usuwamy jej zawartość poprzez odchylenie głowy na bok i wygarnięcie na zewnątrz palcem (najlepiej owiniętym w chusteczkę).

Niedrożność dróg oddechowych, wywołaną zapadającym się językiem, możemy usunąć za pomocą:

  • odgięcia głowy do tyłu,

  • odgięcia głowy do tyłu i uniesienia żuchwy, rys. poniżej)

  • wyważenia żuchwy, rys. poniżej)

 

Rys. 21.    Udrażnianie dróg oddechowych.

 

Najlepszym i najprostszym sposobem jest odgięcie głowy do tyłu z jednoczesnym uniesieniem żuchwy. Jest to metoda najmniej męcząca dla ratownika.

U osób z podejrzeniem urazu kręgosłupa szyjnego polecane jest samo wyważenie żuchwy.

Oprócz metod bezprzyrządowych istnieją metody przyrządowe. Jedyną metodą możliwą do zastosowania przez osobę niewykwalifikowaną jest zastosowanie rurki ustno-gardłowej. Rurka taka zakończona jest ustnikiem i ma krzywiznę dopasowaną do krzywizny języka. Podtrzymuje i zapobiega jego zapadaniu się. Jednocześnie umożliwia swobodny przepływ po­wietrza.

 

2.5.    SZTUCZNA WENTYLACJA PŁUC - B

W celu ustalenia czy ratowany oddycha, udrażniamy drogi oddechowe oraz przykładamy ucho do jego ust. Staramy się wsłuchać i wyczuć prąd powietrza, obserwując jednocześnie ruchy klatki piersiowej. Jeśli stwierdzimy brak oddechu przystępujemy do oddechu zastępczego metodą usta--usta, usta-nos lub usta-usta-nos (u niemowląt).

Sztuczna wentylacja metodą usta-usta jest najprostszą i bardzo efektyw­ną metodą doprowadzenia tlenu do płuc ratowanego. Przystępując do wentylacji zmieniamy nieznacznie pozycję rąk tak, aby palce ręki znajdującej się na czole zacisnęły nozdrza, a kciuk ręki podtrzymującej żuchwę rozchyla usta. Nabieramy powietrza i wykonujemy dwa wdmuchnięcia do ust ratowanego (ilość wdmuchiwanego powietrza nie powinna przekroczyć 400-600 ml objętości), obserwując unoszenie się klatki piersiowej, a następnie wentylujemy z częstością podaną w tabeli.

 

  Dorosły Dziecko 1-8 lat Niemowlę Noworodek
początkowo 2 efektywne oddechy trwające 1,5 s(max. 5 prób)
częstość 12 oddech/min 20 oddech./min 20 oddech./min 30-60 oddech./min

 

 

Rys. 22.    Sztuczna wentylacja płuc. 

Nigdy nie podawaj ratowanemu całej pojemności swoich płuc (3-5 litrów).

 

Metoda oddechu usta-nos stosowana jest w przypadku urazu jamy ustnej uniemoż-liwiającego oddech metodą usta-usta bądź w przypadku skurczu mięśni żwaczy.

 

Wskazane jest stosowanie w formie zabezpieczenia maseczek jednorazowych przy prowadzeniu sztucznej wentylacji płuc.

 

2.6.    POŚREDNI MASAŻ SERCA - C

    Po udrożnieniu dróg oddechowych i rozprężeniu płuc poszkodowanego należy sprawdzić obecność krążenia krwi na dużych naczyniach tętnicy szyjnej lub udowej. Brak tętna oznacza zatrzymanie czynności serca. W takiej sytuacji przystępujemy do pośredniego masażu serca.

Ratowany powinien być ułożony na twardym, płaskim podłożu z kończynami dolnymi uniesionymi do góry. Ratownik klęka na wysokości barków poszkodowanego i układa ręce na jednej trzeciej wysokości mostka od dołu. Masaż prowadzimy przykładając nasadę jednej dłoni, na której leży druga dłoń. Palce nie powinny przylegać do klatki piersiowej. Ratownik opada ciężarem własnego ciała (ramiona wyprostowane w stawach łokciowych). Dłonie nie mogą być odrywane od mostka. Klatka piersiowa po­szkodowanego powinna się uginać 4-5 cm w dół. Stosunek ucisk - oddech wynosi 30:2.

 

 


Rys. 23.    Pośredni masaż serca.

 

UWAGA!

Składki WOPR

pn i czw 17.00-20.00

w Biurze MAL WOPR